محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

352

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

عزّت و شرافت امانتدارى آن را گران كرده و ذلّت و خوارى خيانت آن را كم‌ارزش نموده است ، حكمت الهى را بفهم ! علاوه بر اين‌ها ، سزاوار است يادآور شويم كه اين شدّت عمل در برابر دزدان چيزى جز يك شدّت ظاهرى و در جنبهء نظرى نيست ، امّا از جنبهء عملى ، هرچه كيفر مجازات شديدتر باشد ، انجام آن كمتر اتّفاق مىافتد . بنابراين ؛ عظمت مجازات باعث مىشود كه در مخالفت با آن كمتر فريب بخورند و كمتر گمراه شوند ، به اين ترتيب نظام در برابر آن ، مشكلات بزرگى را نمىبيند تا عبور از آن مشكلات را براى اين‌كه سيطرهء كامل پيدا كند ، بر آن اساس مشخّص نمايد . ما نمىتوانيم به اين مقدار قانع شويم ، مگر اين‌كه به پرونده‌هاى قضايى در كشورهاى مختلف رجوع كنيم كه سرقت را با گرفتن غرامت و يا عوض و يا زندان مجازات مىكنند و در كشور ديگرى مثل عربستان سعودى كه همچنان مجازات قرآنى در آنجا معمول است ، در آن كشورها تعداد بىشمارى از افراد را مىبينيم كه اميدى به اصلاح شدنشان نيست ، ولى اينجا در حدّى است كه مردم ( از اين بابت ! ) نزديك به عصمتند . چه‌بسا كسى بگويد : اين تفاوت مربوط به طبيعت است ! درحالىكه من خود در اوايل سال ( 1936 م ) از حجاز ديدن كردم ، هوش از سرم رفت ، وقتى كه برگشتم ، ديدم كه تفاوت زيادى بين كشورهاى خودمان و اين كشور وجود دارد ، به راستى نه تنها دزدى مخفيانه در شهرها نيست ، بلكه حتّى در كوه و صحرا نيز ديده نمىشود ، و بلكه شكّ و گمانى در وجود داشتن آن نيست تا بدان حد كه اگر يك كيسهء كهنه و بىنام و نشانى بين راه افتاده باشد ، راهى كه رفت و آمد نمىشود و كيسه‌اى كه ممكن نيست صاحبش پيدا شود و احتمال دارد تا ديرزمانى در جاى خودش بماند ، بدون اين‌كه كسى ، حتّى رفتگر جرأت كند دست بزند ، باوجود اينكه همهء عوامل محرّك برداشتن آن فراهم است : فقر ذلّت‌بار ميان ساكنان جبال ( كوه‌نشينان ) و كثرت جمعيّت جهانگردان و حاجيان و كمبود وسايل ارتباطى و نبودن پليس تقريبا در مسافت زياد . ولى دستور ابن سعود در آغاز رسيدن به سلطنتش ، چند نمونهء پندآموز - هرچند كه بسيار خشن بود - به‌طورى كه براى يك مرتبه و همه جا ، به هر نوع ارادهء سرقت و دزدى در مملكت پهناور سعودى خاتمه داد ، و گويى يك معجزه بود . بعد از مسئلهء دزدى ، اين مطلب باقى ماند ؛ علىرغم عظمت جرمى كه زناكار مرتكب شده است ، راهى را كه سنّت اسلامى براى كيفر زنا در نظر گرفته است ، هيچ توجّهى به جنبهء انسانى ما